sobota, 30 kwietnia 2011
historia designu w pigułce. polska i świat. cz.9

historia_designu_w_pigulce_lata_90_piotr_wisniewski_2

W roku 1989 Polska weszła w okres transformacji ustrojowej. Stosunkowo najłatwiej udało się zmienić system polityczny. Znacznie trudniejszy okazał się proces budowy gospodarki wolnorynkowej. Modernizacja przemysłu przebiegała powoli. Uczestnictwo w modelu konkurencyjnej gospodarki rynkowej było nowością zarówno dla producentów, jak i projektantów. Wdrażanie krajowych wzorów okazało się trudne, ponieważ rynek zaczęły zapełniać towary z zagranicy, które dzięki swej jakości, estetyce, uznanej marce, a niejednokrotnie i cenie, często wygrywają z produktami polskimi. Dla wzornictwa nowa sytuacja oznaczała nieuniknioną konfrontację ze światowymi wyrobami i zdobyczami techniki oraz potrzebę wprowadzenia nowych umiejętności, jak sprawnego zarządzania, konkurencyjności, dostosowywania się do szybko zmieniających się warunków rynkowych. Z drugiej strony, po kilkudziesięcioletnim okresie niedoborów, Polska okazała się rynkiem niezwykle chłonnym, otwartym nie tylko na produkty zagraniczne, lecz również rodzime, zwłaszcza, gdy zaczęto dostrzegać słabości ukryte za barwną maską zachodniej masowej kultury. Dziewiątą część historii designu w pigułce można pobrać w formacie PDF lub JPG.

Źródło:

Józef A. Mrozek, Trudne Stulecie, Rzeczy pospolite, Polskie wyroby 1899-1999, Olszanica 2001

poniedziałek, 15 listopada 2010
historia designu w pigułce. polska i świat. cz.8

historia_designu_w_pigulce_lata_80_piotr_wisniewski_podglad

Lata 80 to trudny czas dla polskiego wzornictwa. A to za sprawą niestabilnej sytuacji politycznej w kraju. To "okres destrukcji starego systemu politycznego, solidarnościowego zrywu społecznego (rozpoczęty w sierpniu 1980 roku) zakończonego wprowadzaniem 13 grudnia 1981 roku stanu wojennego. ""Poziom braku towarów konsumpcyjnych na rynku osiągnął wówczas taki stan, że wszelkie rozważania na temat estetyki produktów wydawały się czysto abstrakcyjne (...) Przez ponad dwadzieścia lat kształcono projektantów, dla których ostatecznie prawie nie było perspektyw pracy w zawodzie. W latach 1982-1985 zlikwidowano większość powiązanych z przemysłem ośrodków wzornictwa.Nieliczni tylko designerzy (...) zakładali własne firmy, w których łączyli projektowanie z niewielką produkcją, na przykład lamp lub zabawek. Wielu zmieniało zawód, inni emigrowali." "Wraz z końcem PRL-u, przypieczętowanym obradami Okrągłego Stołu, w 1989 roku przestała istnieć Rada Wzornictwa Przemysłowego." "Straty poniesione przez Polskę w tym okresie mają nie tylko charakter materialny, ale i cywilizacyjny, co tyczy się to także wzornictwa. W tym czasie szczególnie pogłębiła się znacząco luka technologiczna - dystans do zaawansowanych technologii światowych wynosił zależnie od branży od 25 do 50 lat!"

Ósmą część historii designu w pigułce można pobrać w formacie PDF lub JPG.

 

Źródło:

Józef A. Mrozek, Polskie wzornictwo XX wieku, www.culture.pl

Krystyna Łuczak-Surówka, Historia Polskiego Wzornictwa, www.iwp.pl

Wojciech Wybieralski, Wzornictwo w Polsce do 1989 roku, ASP w Warszawie, Warszawa 2007



niedziela, 18 lipca 2010
historia designu w pigułce. polska i świat. cz.7

historia_designu_w_pigulce_zsah_wisniewski_piotr_lata_70_podglad

"W roku 1970 narastający kryzys ekonomiczny w Polsce doprowadził do robotniczych protestów i w konsekwencji do zmiany władzy. I sekretarzem PZPR został Edward Gierek. Rozpoczął się okres zwiększenia inwestycji i konsumpcji w oparciu o obcy kapitał. Zagraniczne pożyczki miały ożywić polską gospodarkę i uczynić jej produkty konkurencyjnymi na rynku międzynarodowym. Inwestowano w przemysł elektroniczny, elektryczny, lekki i motoryzacyjny, by zapewnić produkcję nowoczesnych dóbr konsumpcyjnych. Miało to dwojaki wpływ na wzornictwo: z jednej strony pozyskiwaliśmy wiedzę, z drugiej - czynnikiem hamującym były niewystarczające nakłady na polskie projektowanie przemysłowe." "Wiele powstałych w tym czasie interesujących projektów nie wychodziło jednak poza szkice czy prototypy, przyczyniając się do marnotrawienia potencjału projektowego. Polska gospodarka nieoparta na mechanizmach rynkowych nie była też w stanie konkurować w produkcji dóbr o wysokiej jakości i innowacyjności. Pomimo to lata 70. przyniosły pozytywne skutki dla wzornictwa. Powstały produkty porównywalne z zachodnimi pod względem wzorniczym. ""Życie na kredyt i propaganda sukcesu nie wytrzymały jednak konfrontacji z rzeczywistością. Od połowy dekady postępował kryzys ekonomiczny i społeczny."

Siódmą część historii designu w pigułce można pobrać w formaciePDF lub JPG

Źródło:

dr Krystyna Łuczak-Surówka, Historia Polskiego Wzornictwa, www.iwp.pl

środa, 14 kwietnia 2010
historia designu w pigułce. polska i świat. cz.6

LATA_SZESDZIESIATE_podglad

"Lata 60 to okres zwany w Polsce "małą stabilizacją" - próba budowy społeczeństwa nie-konsumpcyjnego, która w rzeczywistości odznaczyła się raczej gospodarczą stagnacją. Wolność wyboru, najbardziej charakterystyczna cecha społeczeństwa demokratycznego, została sprowadzona do minimum." "Mimo to dla polskiego wzornictwa pierwsze lata „małej stabilizacji” wyglądały obiecująco. Wzornictwo okazało się ważnym czynnikiem w centralnie sterowanym rynku. Program uniezależnienia się od importu zakładał wprowadzenie do produkcji nowych, polskich wyrobów, oczywiste wymagających zaprojektowania. (...) „Naukowy operacjonizm” stał się podstawą projektowania, mimo że jego podatność na dostosowanie do polskiej gospodarki była złudna, a to za sprawą m.in. niesprawnej gospodarki oraz braku nowoczesnych technologii. Ostatecznie wpływ Hochschule für Gestaltung często prowadził do dość jałowej stylizacji formy ukrywającej przestarzałe rozwiązania techniczne. Mimo to zaanektowanie „naukowego operacjonizmu” dawało polskim projektantom poczucie wspólnoty z rozwojem wzornictwa na zachodzie. To poczucie wspólnoty wzmocnione zostało przez powołanie w 1963 roku Stowarzyszenia Projektantów Form Przemysłowych, które natychmiast złożyło akces do ICSID (International Council of Societies of Industrial Designers). Oznaczało to nawiązanie kontaktów polskiego wzornictwa ze światową społecznością designu, ułatwiało wymianę informacji i kontakty indywidualne, w znacznym stopniu poza kontrolą władz."

Szóstą część historii designu w pigułce można pobrać w formacie PDF lub JPG.

 

Źródło:

Józef A. Mrozek, Polskie wzornictwo XX wieku, www.culture.pl

Józef A. Mrozek, Trudne Stulecie, Rzeczy pospolite, Polskie wyroby 1899-1999, Olszanica 2001



sobota, 26 grudnia 2009
historia designu w pigułce. polska i świat. cz.5

historia_designu_w_pigulce_cz_5_zsah_podglad

"Lata 50 przyniosły w całym światowym wzornictwie daleko idące zmiany… nowe tworzywa, nowe technologie. W 1954 roku w Ulm, w Zachodnich Niemczech powstała uczelnia Hochschule für Gestaltung, której program wyraźnie oddzielał zawody projektanta i artysty, przypisując im odmienne cele i metody działania. Wzornictwo miało stać się dyscypliną wspieraną raczej przez nauki techniczne i społeczne niż przez sztukę. Subiektywny, intuicyjny proces twórczy został zastąpiony przez tzw. naukowy operacjonalizm (scientific operationalism), racjonalne działanie uwzględniające problemy ergonomii, technologii, marketingu, ekologii, socjologii i semantyki. W takim zdeterminowanym przez czynniki pozaestetyczne procesie miejsca na sztukę pozostało bardzo niewiele.
Co wtedy dzieje się w Polsce? W 1950 roku powołano Instytut Wzornictwa Przemysłowego, który był swego rodzaju fenomenem, zarówno na tle innych krajów Bloku Wschodniego, jak i wobec „jedynie słusznego wzorca” – realizmu socjalistycznego, w który program Instytutu wpisywał się z dużym trudem. Głównym zadaniem IWP było prowadzenie prac badawczych w zakresie designu. Śmierc Józefa Stalina w 1953 roku rozpoczęła kilkuletnią odwilż. Jedną z jej cech było pewne otwarcie na współczesną kulturę Zachodu, z całym jej indywidualizmem i różnorodnością postaw. Sytuacja ta wpłynęła również na wzornictwo. Proces projektowy zaczął opierać się na intuicyjnym doborze odpowiedniej formy do materiału, technologii i funkcji, bez konieczności odwoływania się do tradycji. Obok niej pojawił się paradygmat "nowoczesności", wyprowadzony ze sztuki abstrakcyjnej oraz z wzornictwa organicznego. Patrząc z pewnej perspektywy na lata 50 trzeba stwierdzić, ze powstało w tym czasie w Polsce wiele wartościowych projektów. Ze względu jednak na „ograniczoną” wadę systemu, dokonania zostały najczęściej zmarnowane, nie doczekały się rozwoju czy też kontynuacji, jak to się dzieje w warunkach gospodarki rynkowej i racjonalnie działającym przemyśle."

Piątą już część historii designu w pigułce można pobrać w formacie PDF lub JPG

 

Źródło:

Józef A. Mrozek, Polskie wzornictwo XX wieku, www.culture.pl

Józef A. Mrozek, Trudne Stulecie, Rzeczy pospolite, Polskie wyroby 1899-1999, Olszanica 2001

Wojciech Wybieralski, Wzornictwo w Polsce do 1989 roku na tle politycznym i gospodarczym, ASP w Warszawie, 2007

 



sobota, 11 lipca 2009
historia designu w pigułce. polska i świat. cz.4

historia_designu_w_pigulce_lata_40_design_po_polsku

Po dłuższej przerwie czas na odsłonę czwartej już części historii designu w pigułce pt. „Wojna i rzeczywistość powojenna”.  Czwarta cześć historii designu w pigułce to kolejna próba zestawienia tego, co działo się w polskim i światowym designie w latach czterdziestych. Pod koniec lat 30. polskie wzornictwo zaczęło dostrajać się do tego, co wówczas działo się w tej dziedzinie na świecie. Druga wojna światowa wstrzymała jednak ten proces, a po roku 1945 nowa sytuacja polityczna skierowała rozwój designu w Polsce na całkowicie inne tory. Socjalistyczny rząd wprowadził gospodarkę zarządzaną centralnie i problem wzornictwa stał się elementem państwowej polityki kulturalnej. Trzecią część historii designu w pigułce można pobrać w formacie PDF lub JPG.

 

wtorek, 09 grudnia 2008
historia designu w pigułce. polska i świat. cz.3

historia_designu_w_pigulcedesign_po_polsku3podglad

Lata 30 to dla polskiego wzornictwa niewątpliwe bardzo dobre czasy. Wiele wyrobów polskiego przemysłu mogło poszczycić się wówczas doskonałym wzornictwem, sporo z nich otrzymało międzynarodowe nagrody i wyróżnienia. Warto tu wymienić porcelanę z Ćmielowa, szkło stołowe i toaletowe hut Niemen i Zawiercie, lampy firmy Marciniak, motocykl Sokół, lokomotywe Pm-36, samoloty Łoś i Wicher. W przedmiotach tych można często dostrzec wpływ charakterystycznej dla wzornictwa lat 30. ewolucji - od europejskiego modernizmu do amerykańskiej linii opływowej. Innym nurtem, który rozwijał się w drugiej połowie lat 30. zgodnie z międzynarodowymi tendencjami był regionalizm, bliski ówczesnym poszukiwaniom skandynawskim. Polegał on na pogodzeniu funkcjonalizmu z tradycyjnymi materiałami i technologiami, które zawsze bliższe były człowiekowi niż metal i szkło "maszyny do mieszkania. W Finlandii nurt ten zainicjował Alvar Aalto, który już na początku lat 30. zastąpił w swoich meblach stalową rurkę giętym laminowanym drewnem i sklejką. W Szwecji w podobnym kierunku szedł Bruno Mathsson, a w Danii Kaare Klint. Wszyscy oni przyczynili się do powstania skandynawskiego regionalnego wzornictwa, które po II wojnie światowej odniosło międzynarodowy sukces. W Polsce ta nowa postawa widoczna była głównie w twórczości Jana Kurzątkowskiego i Mariana Sigmunda. W latch 30. polskie wzornictwo zaczęło dostrajać się do tego, co wówczas działo się w tej dziedzinie na świecie. Wybuch drugiej wojny światowa definitywnie jednak przekreślił ten proces. Trzecią część historii designu w pigułce można pobrać w formacie PDF lub JPG.

 

sobota, 20 września 2008
historia designu w pigułce. polska i świat. cz.2

historia_designu_w_pigulce_2a_design_polski

Zapraszam na drugą odsłonę historii designu w pigułce. W drugiej części prezentacja najważniejszych i najciekawszych „ikon” wzornictwa lat dwudziestych, zarówno polskiego jak i światowego. Lata dwudzieste ubiegłego wieku w designie to czas dominacji dwóch trendów. Z jednej strony art deco, styl dekoracyjny, czerpiący głównie z secesji, ruchu Arts and Craft ale także ze sztuki ludowej czy plemiennej. Z drugiej strony racjonalizm i funkcjonalizm – głoszony przez Bauhaus, De Stlij czy konstruktywistów. „Szalone lata dwudzieste” to niewątpliwe ważny okres w historii wzornictwa – to czas narodzin teorii i idei, które ukształtowały współczesny design. Drugą część historii designu w pigułce można pobrać w formacie PDF klikając tutaj.

środa, 18 czerwca 2008
historia designu w pigułce. polska i świat.

"Design na co dzień kształtuje nasze zachowania i staje się ważną częścią naszego życia. Z kolei dzieje wzornictwa to niezwykła droga przez dzieje ludzkości. To właśnie przedmioty są świadkami czasów, w których powstały, a wiec swoistym zapisem historii. W nich, jak w lustrze, widać lata kryzysu, ale również czasy prosperity. Informują nie tylko o społecznych możliwościach intelektualnych i wytwórczych, ale i o przyjętych wartościach." W nowym cyklu na zsah.blox.pl chciałbym przybliżyć czytelnikom dzieje wzornictwa. Historia designu w pigułce to pierwsza próba zestawienia obok siebie historii polskiego i światowego designu. Stanowi zapowiedź mojego nowego projektu – Wirtualnego Muzeum Polskiego Designu – o którym już niedługo więcej na zsah.blox.pl.
W pierwszej części historii designu w pigułce przenieśmy się na początek XX wieku – czas odrodzenia rzemiosła i początków wzornictwa przemysłowego...
zsah@op.pl

historia_designu_w_pigulce2design_po_polsku

kliknij tutaj aby powiększyć

historię designu w pigułce można pobrać także w formacie pdf. kliknij tutaj aby otworzyc plik.

Źródło:

Rzeczy pospolite, Polskie wyroby 1899-1999, Olszanica 2001