Efekty niedawno rozstrzygniętego konkursu na logo Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie skłoniły mnie do zastanowienia się nad poziomem identyfikacji wizualnej polskich uczelni artystycznych. Nie ma co ukrywać, nie jest on zadowalający. Przykre tym bardziej, że uczelnie mające za zadanie kształcenie młodych artystów, w tym przecież także projektantów powinny w tej kwestii być wzorem dla innych nie artystycznych uczelni. Tak się jednak nie dzieje. Najlepszym na to przykładem jest wspomniany już konkurs na logo krakowskiego ASP. Tematem ogłoszonego w październiku ubiegłego roku konkursu było opracowanie logo uczelni wraz z systemem znaków wydziałowych. Temat trudny, ponieważ jak w prosty, czytelny sposób, a przy tym nie infantylny ukazać różnorodność poszczególnych wydziałów akademii (malarstwa, grafiki, rzeźby, architektury wnętrz, form przemysłowych, konserwacji zabytków)? Najwyraźniej zadanie przerosło uczestników konkursu, ponieważ żadna z prezentowanych na wystawie pokonkursowej prac do końca nie spełniła zadania.

Władysław Pluta, I nagroda

Wojciech Regulski, I wyróżnienie

Berenika Buczyńska, II wyróżnienie

Wybrane logo zdaje się nawiązywać do palety malarskiej, choć wielu dopatruje się w nim skojarzenia z muszlą klozetową, z kieszonką z guziczkiem, itd. Zamykanie loga tylko w jednej wersji kolorystycznej trąci troszkę nieświeżością. To co jednak najbardziej drażni w zwycięskim projekcie to propozycja znaków dla poszczególnych wydziałów będących powieleniem głównego logo ze zmienionym podpisem. Błąd wydaje się, że został popełniony jeszcze na poziomie formułowania założeń konkursu. Bawienie się w tworzenie logo bez całościowego systemu identyfikacji wizualnej mija się z celem. Wzorem do naśladowania w tym względzie może być projekt kompleksowej identyfikacji wizualnej dla Politechniki Rzeszowskiej przygotowany przez studio otwarte. Szczególnie warto zwrócić uwagę na spójny system znaków dla poszczególnych wydziałów.

Identyfikacja wizualna Politechniki Rzeszowskiej (studio otwarte)

Nowe logo krakowskiego ASP zawsze jednak lepsze od dotychczasowego – dumnego oblicza Matejki wyciętego z obrazu - które ciężko zdefiniować jako logo.

Dotychczasowe logo krakowskiego ASP

Nie tylko krakowskie ASP ma problem z logo. Przeglądając znaki polskich uczelni artystycznych nasuwa się jedno określenie - szewc bez butów chodzi. Za wyjątek można uznać logo poznańskiej uczelni. Charakterystyczny znak przynoszący na myśl gałkę oczną autorstwa Viktori Radomskiej był również efektem konkursu skierowanego wyłącznie do studentów oraz absolwentów poznańskiej uczelni. Prosty i nie infantylny znak podkreśla to, co chyba stanowi istotę działalności plastycznej, czyli postrzeganie. Obok dobrego znaku poznańskie ASP (teraz już właściwe Uniwersytet Artystyczny) chyba jako jedyna wśród innych tego typu uczelni w kraju może pochwalić się spójnym systemem identyfikacji wizualnej obejmujący nie tylko akcydensy, ale także plakaty do wydarzeń odbywających się na uczelni czy publikacji.

Dziś ciężko już znaleźć „poważną” wyższą uczelnię w Polsce, która pozbawiona jest systemu identyfikacji wizualnej, czyli zbioru reguł, standardów i wzorów, które stosowane i przestrzegane przez społeczność akademicką danej uczelni, tworzy konsekwentnie tożsamość wizualną uczelni. Poniżej kilka przykładów:
Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie
Politechnika Wrocławska
Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie

Każdy wchodząc na stronę takiej uczuleni, pod daną zakładką ma dostęp do księgi znaku, może pobrać logo, wzory akcydensów, różnych druków, materiały promocyjne, szablony do prezentacji. Wyjątek pod tym względem stanowią polskie uczelnie artystyczne. Na żadnej oficjalnej stronie ASP nie odnalazłem takich ogólnodostępnych systemów. Same strony uczuleni też budzą wiele do życzenia nie tylko pod względem czytelności i przekazu informacji, ale i samego poziomu artystycznego.

PIOTR WIŚNIEWSKI