Blog > Komentarze do wpisu
z kart historii polskiego designu: Społdzielnia Artystów Ład

 

„Spółdzielnia Artystów Ład ukształtowała oblicze polskiej sztuki dekoracyjnej okresu dwudziestolecia międzywojennego. Stworzyła odrębny, łatwo rozpoznawalny styl. Lucjan Kintopf – jeden z członków spółdzielni – określił Ład jako „organizację artystyczną dla artystów stworzoną, oazę ładu artystycznego w pustym bezładzie pracy twórczej, rzemiosła i przemysłu”. Głównym przedmiotem zainteresowania artystów Ład było szerzenie kultury mieszkania i stworzenia racjonalnie zaprojektowanych wnętrz, a zarazem odpowiadających indywidualnym potrzebom średnio zamożnej rodziny wywodzącej się ze środowiska inteligenckiego. (…) Spółdzielnia Artystów Ład powstała 27 października 1926 roku. Założyli ją studenci i profesorowie warszawskiej Szkoły Sztuk Pięknych. Program Ładu był kontynuacją ideową Warsztatów Krakowskich – zgodność koncepcji plastycznej przedmiotu z jego funkcją użytkową, materiałem, z którego powstał i warsztatem. (…) Celem spółdzielni było jak głosił statut; „projektowanie, wyrób i zbyt: tkanin, sprzętów z drewna i metalu, kamienia, szkła, skóry, giny, tektury, papieru i wszelkich przedmiotów przemysł artystycznego, oraz dostarczanie całkowitych urządzeń wnętrz, z wyraźnym dążeniem do doskonałości formy, surowca i wykonania”. Równie ważnym zagadnieniem stał się dla artystów skupionych w Ładzie problem nadania przedmiotom „typowo polskich” form. W jednym z wywiadów Wojciech Jastrzębowski mówił: „Ład jako stowarzyszenie artystów i rzemieślników nie podejmuje dyskusji i sporów na temat współczesności czy tez zacofania w sztuce, nie pragnie być teoretykiem swej pracy, nie schlebia modzie, nie zwozi nowalijek ku uciesze snobistycznym gustom, lecz dąży do wytworzenia atmosfery poczucia własnych wartości i głębokiego przeświadczenia, że godna kulturalnego współczesnego człowieka, jest tylko forma plastyczna, która wyrosła z istotnych warunków życia narodu, a powstaje z tych elementów surowca, techniki, wiedzy fachowej i talentów, na które czasy obecnie się składają.”



izabela_sterninska_fotele_wypoczynkowe_ok.1960

Izabella Sterninska, fotele wypoczynkowe, ok.1960

Teresa_Kruszewska_Krzeslo_Muszelka_1956

Teresa Kruszewska, krzesło Muszelka, 1956

jan_kurzatkowski_fotel_1931

Jan Kurzątkowski, fotel, 1931

Marian_Sigmund_krzeslo_design_po_polsku_dizajn_polski

Marian Sigmund, krzesło, 1932 

Olgired_Szlekys_i_Wladyslaw_Wincze_syrenki_1943

Olgired Szlekys, Władyslaw Wincze, Syrenki, 1943

Styl „ładowski” to specyficzne połączenie nowoczesności i tradycjonalizmu, funkcjonalnej prostoty i dekoracyjności z akcentami ludowymi. Szczególnie widać to w „ładowskich” meblach – "funkcjonalnych, pozbawionych zbędnych ozdób, konstruowanych z litego drewna, o złączach wykonywanych według dawnych, rzemieślniczych reguł, bez gwoździ lub śrub. Wartość artystyczna tych sprzętów polegała na doskonałych proporcjach, prostocie konstrukcji i perfekcyjnym wykończeniu." Ważne miejsce we wnętrzu „ładowskim” zajmowała tkanina – "to ona tworzyła jego charakterystyczny klimat. Była wykorzystywana w obiciach mebli, makatach, narzutach, zasłonach. Często wykładano nią ściany lub wieszano zamiast obrazu. (...) Integralną częścią i ozdobą typowego wnętrza w „stylu ładowskim” była, oprócz tkaniny, ceramika i metaloplastyka."

Zofia_KodisFreyer_Kilim_Drzewka_1926

Zofia Kodis Freyer, kilim Drzewka, 1926

elonora_plutynska_ludziki_kilim_1926

Elonora Plutynska, kilim Ludziki, 1926

rudolf_krzywiec_Wazon_z_trzema_uskokami_1928

Rudolf Krzywiec, ceramika, 1928

henryk_grunwald_broszka_ryba_194555

Henryk Grunwald, broszka Ryba, 1945-55

wladyslaw_wincze_wnetzre_biblioteki_akademi_medycznej_195153

Władysław Wincze, wnetrze biblioteki Zakładu Immunologii Akademii Medycznej we Wrocławiu, 1951-53

 

W latach międzywojennych „styl ładowski” uważano za odpowiedni dla wnętrz reprezentacyjnych. Spełniał „warunki stawiane oficjalnym prezentacjom sztuki polskiej, był kwintesencją popieranego przez państwo „stylu narodowego’.” Stąd spółdzielnia otrzymywała zamówienia na wyposażenie instytucji państwowych, takich jak ambasady czy konsulaty, ministerstwa. Rozwój Spółdzielni Ład zahamował wybuch II wojny światowej. Po jej zakończeniu „nastąpiło reaktywowanie Ładu i wcielenie go w struktury Cepelii. Od tego czasu, aż do odwilży 1956 roku Ład był celem ataków nowej władzy, jako relikt minionego ustroju. Mimo tych trudności spółdzielnia potrafiła zmienić swoją tożsamość i dostosować się do nowych warunków. Powstały wówczas sprzęty dopasowane do ówczesnych realiów – niedrogie, nadające się do niedużych mieszkań. (…) Od II połowy lat 60 spółdzielnia bezskutecznie próbowała poradzić sobie z inwazją nowoczesnych tendencji docierających do Polski z zagranicy. (…) W 1996 roku spółdzielnie Ład zlikwidowano.” Oceniając Ład z dzisiejszej perspektywy widzimy wyraźnie jego ogromny wpływ na rozwój polskiej sztuki użytkowej, a w konsekwencji na powstanie i ukształtowanie polskiego wzornictwa, szczególnie w dziedzinie tkaniny użytkowej, meblarstwa, sprzętów i wyposażenia wnętrz. 



Źródło:

Spółdzielnia Artystów Ład, Kierunki i trendy w sztuce, Kolekcja Sztuki Polskiej i Światowej, nr 81, Wyd. Polskie Media Amer. Com SA, Poznań 2003 (w tym również źródło części zdjęć)

Regina Stawska, Zewnętrzny Ład, artbiznes.pl



sobota, 17 stycznia 2009, zsah

Polecane wpisy

Komentarze
2013/10/03 15:06:55
Brakuje jeszcze tylko desigerskich drzwi. Oleśnica ma najlepsze jeśli chodzi o styl, warto sprawdzić sobie bo by tutaj dobrze pasował ;)
-
Gość: @mareczek, *.torun.mm.pl
2013/10/20 12:00:47
chyba jak wół do karety